کلیدو و کُلُن دَر
در عهد قدیم اسفاد که امکانات پیشرفته امروزی نبود درب ورودی قلعه ،منازل،خانه ها،باغها واسطبل ها چوبی بود و خبری از دربهای مدرن با انواع قفلهای آویز،کتابی، مغزی دو زبانه،ضدسرقت ،ریموتی و کنترلی نبود وپیشرفته ترین قفل که هر کسی هم به لحاظ هزینه یا کمبود به آن دسترسی نداشت قفل " مَه شوله ای " بود که کلیدی میله مانند و مارپیچ داشت و هر کسی حتی با کلید خودش هم نمی توانست آنرا باز کند . لذا نجّاران آن زمان با ابتکار طرحی، از چوب قفل ایمنی ساختند که کلیدش هم از جنس همان چوب بود بدین شرح که چوبی به شکل مکعب مستطیل و به طول چهل و عرض بیست سانتیمتر برش داده و روی آن شکافی طولی برای حرکت کلید و از یک سر، وسط آنرا مربعی به ضلع هفت سانت تا عمق سی سانتیمتر خالی کرده یک زبانه به همان شکل ولی در ابعادی به طول بیست و پنج و عرض هفت سانتیمتر در آن نسب کردند که بصورت ریلی در دل آن بوسیله ی یک کلید به شکل ال با دنده ها و شیارهای خاص به جلو و عقب حرکت می کرد. وقتی زبانه به جلو میرفت پشت درب قرار می گرفت و به اصطلاح قفل میشد و نمی گفتند درب قفل است
بلکه می گفتند (دَر دِ کُلُندر ه ) با حرکت آن به سمت عقب درب باز می شد. این قفل در دل دیوار طوری نسب می شد که از بیرون و روی قفل دریچه ای به ابعاد ۲۰در۲۰ به شکل ال قرار داشت که از اینجا کلید ال مانند زبانه را در حالت قفل و باز بودن قرار می داد. این دریچه ی ال مانند به کلیدو (کلیددان) معروف بود و جای امنی برای قایم شدن گربه ها بود وضرب المثل اسفادی " خیز گربه تا کلیدو "
از اینجا تعریف شده است .
Ahmad Azimi ۱۳۹۷/۱۰/۱۷
با توجه به این نگرش آخرین صور از این بیان( کلید دو کلن در) یادی از خاطراتش زنده شد در باغ پی قلعه جنب حوض دربی چوبی با طراحی این قفل در انجام بود یادش بخیر سوراخی به قطر تقریبی بیست س بصورت ال بود که دست از ان رد می شد و چوب کشویی به سمت جلو و عقب هدایت می شد. این قفل برای افراد ناشناس سخت در اندیشه بود و کسی به راحتی توان باز وبست آن را نداشت گاهی حتی برای صاحبان آن هم به مشکل می خورد چون قالب طراحی شده ریلی نیاز به طراحی دقیق و استاندارد از سازنده اش بود در غیر این صورت گیر می کرد و نیاز به روغن و گریس داشت تا روان شود و یک صدای خاصی داشت در باز و بستن مثل صدای تق چون با یک انگشت گاهی به سرعت جلو و عقب می رفت
اکثر خانه های خشتی و گلی از این قفل برخورد بودند
ناگفته نماند قدیمی ها از چوب درختان استعدادهای نوینی را طراحی می کردند
که امروز جز آثار کهن می باشد مثل دروازه چیگ ، داس ، اسباب ، سنگ کیلو که در خانه بسیاری از ما موجود است
درود بر شما عالی بود
منتظر قلم زیبایتان در اتی هستیم
